Cyngor Dinas Casnewydd
Glan-yr-Afon
Gwerth y Cytundeb Oddeutu £14.6m
Dyddiad y Safon Gorffenedig Ymarferol 4 Hydref 2004
Pensaer Austin-Smith:Lord
Syrfewr Meintiau Gleeds
Peirianwyr Mecanyddol Hoare Lea
 Peirianwyr Trydanol Hoare Lea
 Peirianwyr Strwythurol Clarke Bond Structural Engineering Ltd
 Goruchwylwyr Cynllunio Gleeds Health and Safety
 Dylunwyr Tirwedd Austin-Smith:Lord
 Ymgynghorwyr Theatr Carr & Angier
 Ymgynghorwyr Acwstig Sound Research Laboratories
 Contractwr E Turner and Sons
 Clieient Cyngor Dinas Casnewydd
 Unigolyn cyswllt ar gyfer trefnu ymweliadau Nicolas Young Ffôn: 01633 656678

de3f96bd2e

 

Adeiladwyd Canolfan y Celfyddydau a Theatr Glan-yr-Afon yng Nghasnewydd, ar lan yr Afon Wysg, fel sbardun i adfywio canolfan y ddinas a’r ardal ar lannau’r afon.

Wedi’i ariannu gan Gyngor Dinas Casnewydd a Chyngor Celfyddydau Cymru, y bwriad oedd datblygu darpariaeth ddiwylliannol ac artistig y ddinas.  Dyma gyfleuster diwylliannol pwysig i un o ddinasoedd newyddaf Gymru.  Enillwyd y prosiect trwy gystadlu gan dîm dylunio, wedi’i arwain gan Austin-Smith:Lord, Caerdydd a chychwynwyd y gwaith dylunio yn 1998.  Cychwynnodd y prosiect ar y safle ym mis Ebrill 2002 ac fe’i cwblhawyd ym mis Hydref 2004. Gwerth terfynol y cytundeb oedd oddeutu £14.6 miliwn.  Roedd y briff yn galw am adeilad ‘tirnod’ a fyddai’n sbardun i ragor o ddatblygiadau ar hyd lan yr afon, gan gynnwys dau safle theatr, un yn eistedd 493 gyda bwa prosceniwm a thwr ac un arall yn eistedd 150 mewn ffurf hyblyg gyda seddi symudol, stiwdio ddawns, stiwdio recordio, oriel arddangos, ystafell ddigwyddiadau, safleoedd gweithdai, crèche, siop, caffi, bar a’r holl safleoedd atodol technegol, gweinyddol a theatrig.  Hefyd wedi’u cynnwys yn yr adeilad a’r dirwedd mae cyfres o brosiectau gan artistiaid lleol blaenllaw.

004be4a996Darganfuwyd gweddillion llong o’r bymthegfed ganrif wrth gloddio ar gyfer safle’r gerddorfa.  Ystyriwyd y llong, oedd tua 25 medr o hyd ac yn dyddio o 1465, cyn bwysiced â’r Mary Rose.
Yn ystod y chwe mis o gloddio, dyluniwyd man arddangos enfawr newydd a chafwyd ei adeiladu o dan y cyntedd i gadw ac arddangos y canfyddiadau, i gyflwyno’r broses o ddarganfod y llong, ei hanes ac yn y pendraw y llong gyfan wedi’i diogelu.
Nid oedd yn bosibl newid y cyfleusterau presennol, fodd bynnag roedd hi’n bwysig ei bod yn rhan annatod o’r adeilad cyfan, a bu’n rhaid adeiladu’r adeilad o amgylch y pentyrrau oedd yn y ddaear eisoes.

Mae’r safle’n un amlwg a gellir gweld golygfeydd panoramig a hirbell tuag at ganol Casnewydd.  Dyma’r olygfa gyntaf ‘wedi’i fframio’ i drenau sy’n cyrraedd De Cymru.   Mae felly’n hynod bwysig o ran cyflwyno’r argraff gyntaf o Gasnewydd a De Cymru.  Mae’r safle’n manteisio ar y golygfeydd hyn ac ystyriwyd mynedfeydd o lan yr afon a chanol y ddinas.
Roedd y briff yn gofyn am dri safle perfformio a fyddai’n rhannu’r cyfleusterau tu blaen a thu cefn y theatrau.
Er mwyn gwneud y gorau o’r safle main a hir, cafodd y safleoedd eu trin fel rhai ar wahan gyda’r cyntedd a’r safleoedd atodol yn lapio o’u hamgylch, gan leihau maint yr adeilad yn ei gyfanrwydd a chreu tri adeilad sy’n annibynnol yn acwstig o fewn yr un lleoliad.

0191a07921

foyerAndStatueMae’r cynllun a ffurf tri dimensiwn y prif adeiladau a’u lleoedd atodol a’r cyntedd yn creu rhythm solid-gwagle-solid sydd hefyd yn gymorth i leihau ehangder yr adeilad ac yn ei gysylltu â graen trefol y gymdogaeth.  Daw cynllun yr adeilad yn ‘eglur’ i’r ymwelydd gyda’r prif gyfleusterau yn sefyll ar eu pen eu hunain fel adeiladau llai.
Mae’r adeilad yn fan cyfeirnod a chyswllt rhwng yr afon a chanol y ddinas, gyda’r cyntedd ei hun yn lwybr i gerddwyr rhwng y ddau.  Yn cydgysylltu’r tri adeilad at ei gilydd ar y fynedfeydd ochr y ddinas ac ar lan yr afon mae cyntedd hollol tryloyw, uchder dwbl sy’n cyfuno’r elfennau unigol ac yn denu pobl i mewn.  Mae’r tri prif adeilad wedi’u gorchuddio mewn dur enamel, ar y tu mewn a’r tu allan.  Mae’r  enamel wedi’i liwio mewn glas tawel sy’n ymddangos yn las yn erbyn awyr gwyn ac yn wyn yn erbyn awyr las, gan helpu i leihau ehangder yr adeilad.
Mae goleuadau wedi’u gosod o amgylch ffin yr adeilad i greu lliw sy’n newid yn gyson yn ystod y nos ac sy’n cael ei daflu ar hyd y drychiadau.  Mae’r cyfleusterau atodol yn cynnwys strwythur deulawr sydd wedi’i adeiladu o friciau sy’n lapio oamgylch ei brif adeiladau.  Mae’r gwaith bric, sef briciau hirgul glas o Swydd Stafford, wedi’u glynu at ei gilydd gan cement unigryw sy’n pwysleisio’r llinellau llorweddol.  Mae’r gwaith bric yn ymlwybro o amgylch ffin waelod yr adeilad ac yn tyfu allan o lan yr afon ac yn cyfuno holl elfennau’r adeilad.